Powierzchnie, które myje deszcz: nowy trop dla paneli słonecznych
Naukowcy z Uniwersytetu w Edynburgu i Instytutu Maxa Plancka badań nad polimerami sprawdzili, jak krople wody usuwają z powierzchni drobinki kurzu. Ich wyniki mogą pomóc w tworzeniu powłok, które same się czyszczą, a to ważne choćby dla paneli fotowoltaicznych tracących wydajność przez zabrudzenia.
Kurz kosztuje miliardy
Z wcześniejszych badań wynika, że osadzanie się kurzu na panelach słonecznych powoduje na świecie straty przekraczające 2 mld funtów rocznie. Składają się na nie niższa produkcja energii oraz koszty czyszczenia. Nowe odkrycia mają utorować drogę powierzchniom wymagającym minimalnej obsługi, które utrzymują czystość bez chemii i energochłonnych metod, takich jak mycie pod wysokim ciśnieniem.
Zespół połączył eksperymenty laboratoryjne z symulacjami na superkomputerach. Dzięki temu udało się dokładnie opisać, kiedy i w jaki sposób kropla wody zabiera ze sobą cząstkę brudu. Badacze wyróżnili sześć różnych sposobów oddziaływania kropli z drobiną kurzu i opracowali metodę, która pozwala trafnie przewidzieć, czy dana cząstka zostanie usunięta.
Ważniejsze jest tarcie niż hydrofobowość
Dotychczas zakładano, że im bardziej powierzchnia odpycha wodę, tym łatwiej kropla zmywa z niej zanieczyszczenia. Nowa analiza pokazuje, że nie zawsze tak jest. Kluczowe okazuje się ograniczenie tarcia między cząstką a podłożem, a nie wyłącznie maksymalna wodoodporność.
Ma to znaczenie praktyczne. Jak zauważa profesor Doris Vollmer z Instytutu Maxa Plancka, w wielu zastosowaniach wystarczą powierzchnie hydrofobowe o niskim tarciu, które mogą być trwalsze niż powierzchnie superhydrofobowe.
Poza panelami słonecznymi takie powłoki mogłyby trafić na szyby wieżowców, a także pomagać w ochronie zabytkowych budynków.
Co to oznacza w Polsce
To na razie badania podstawowe, więc na sklepowych półkach nie pojawią się one szybko. Autorzy mówią o „rozsądnym projektowaniu” powłok i o kolejnym kroku w stronę zastosowań, a nie o gotowym produkcie. Zwykli użytkownicy instalacji fotowoltaicznych nie powinni więc oczekiwać takiej technologii w najbliższym czasie.
Temat nie jest jednak odległy. Fotowoltaika w Polsce rozwija się szybko, a właściciele instalacji, zarówno domowych, jak i farm, muszą zmagać się z kurzem, pyłkami czy zanieczyszczeniami z otoczenia. Dobre powłoki samoczyszczące mogłyby w przyszłości ograniczyć potrzebę mycia paneli, a tym samym zużycie wody i koszty utrzymania. Warto pamiętać, że skuteczność takich rozwiązań w naszych warunkach, przy zmiennej pogodzie i różnych rodzajach brudu, trzeba będzie jeszcze sprawdzić w praktyce.
Superkomputery w służbie czystości
Symulacje wykonano na brytyjskich systemach ARCHER2 i CIRRUS, działających w ośrodku EPCC na Uniwersytecie w Edynburgu. Jak podkreśla dr Abhinav Naga, opracowany model pozwala przewidywać, czy kropla usunie cząstkę na różnych typach powierzchni, a tym samym daje podstawę do projektowania i optymalizacji łatwo czyszczących się powłok.
Według profesora Halima Kusumaatmaji metody opracowane przez zespół otwierają też drogę do badań nad silnie zabrudzonymi powierzchniami, gdzie z kroplą oddziałuje jednocześnie wiele cząstek. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science Advances”.
Źródło: Tech Xplore – „Easy-clean surfaces could improve solar panels”


